Raadsprogramma Ommen 2006-2010

Vooraf.
In dit raadsprogramma staat op een aantal hoofdlijnen beschreven wat Ommen de komende vier jaren vanuit deze gemeenteraad mag verwachten. Belangrijkste doelstelling die in dit programma wordt verwoord is, dat inwoners van Ommen daadwerkelijk de komende tijd met een andere cultuur vanuit de gemeente te maken krijgt. De verkiezingsuitslag maakt duidelijk dat er sprake is van redelijk breed gedragen ongenoegen in de samenleving in Ommen. Dat concentreert zich op de bestuurlijke en ambtelijke cultuur. Daarbij gaat het om meer dan alleen klantvriendelijkheid.
Ook het jaarbericht van de vernieuwingsimpuls noemt ‘bestuurscultuur’ als belangrijkste aandachtspunt voor de komende tijd, na alle discussies over structuren en dualisme. Voor de gemeenteraad van Ommen is de komende vier jaren dan ook, de gewenste vernieuwing van de werkwijze van de gemeente Ommen het belangrijkste thema. Het gaat om de bestuurscultuur en daarvan afgeleid de ambtelijke en politieke cultuur.
De afgelopen jaren is met instemming van de gemeenteraad hard gewerkt aan de noodzakelijke vernieuwing van Ommen. Grote projecten die voorbereid zijn en door de gemeenteraad zijn goedgekeurd, liggen nu op onderdelen onder vuur. De verkiezingsuitslag maakt duidelijk dat Ommen daarover met het bestuur opnieuw de dialoog aan wil. Omdat (deels) al verplichtingen zijn aangegaan zal dat in een zorgvuldig proces georganiseerd moeten worden. Duidelijk moet wel zijn dat dat kan leiden tot aanpassingen op onderdelen van voorliggende plannen zoals de bebouwing van de Vechtoever. De opvatting van de samenleving in Ommen hierover moet er toe doen. Het nieuwe college van B&W zal na haar aantreden dit proces onmiddellijk ter hand nemen zodat dit niet tot grote vertragingen leidt in de voortgang. De gemeenteraad wil dat het college zich hiervoor als team verantwoordelijk maakt.

De uitdaging.
De vraag die voor ligt is hoe, met een andere werkwijze, meer betrokkenheid van inwoners bij hun gemeente, en daarmee ook meer draagvlak voor de aanpak van (fysieke, economische en sociale) projecten kan worden georganiseerd. Doel is een (duurzaam) sterkere sociale cohesie bewerkstelligen.
In veel gemeenten wordt geprobeerd de gemeentelijke organisaties en haar partners in de stad, fundamenteel anders te laten (samen)werken. Dichterbij de samenleving, beïnvloedbaar, en met respect voor de inbreng van inwoners, waarbij de burger daadwerkelijk ervaart dat het er toe doet als je je ergens mee bemoeit.

Ook het rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) ‘Vertrouwen in de Buurt’ stelt vast dat een cultuuromslag nodig is. Een andere manier van denken en doen met een sterk accent op de * ‘vraaglogica’ van burgers. (dat betekent dat aanbod aan voorzieningen en wijze van communiceren aansluit bij wat burgers logisch vinden)
Daarvoor moet ook de lokale democratie vernieuwd worden. Laat de samenleving meebepalen welke prioriteiten op de gemeentelijke agenda bovenaan moeten staan. Durf je als bestuur meer te laten leiden in plaats van te leiden. Zoals het rapport van de WRR het verwoordt: “echte leiders durven ruimte te laten”.
Daarbij gaat het om het antwoord op de vraag hoe bewoners kunnen worden verleid en ondersteund, zodat ze een grotere verantwoordelijkheid willen en kunnen dragen voor de eigen buurt en de eigen samenleving. Kortheidshalve wordt verwezen naar bovengenoemd rapport dat op dit terrein een grote bijdrage levert aan het denken over bewoners en hun gemeente.

Een valkuil van de opzet van processen en projecten in deze vorm is dat de gemeenteraad op meer afstand staat. Als daadwerkelijk samen met partners in de stad en grote betrokkenheid van de bevolking, besluiten tot stand komen hoeft de gemeenteraad weinig bij te sturen.
Toch is het aangeven van (beleidsmatige en financiële) kaders en stellen van prioriteiten door de gemeenteraad erg belangrijk. De gemeenteraad moet vanuit haar duale positie vervolgens controleren en toetsen of gestelde doelstellingen bereikt worden. De gemeenteraad van Ommen gaat een aantal instrumenten inzetten. Belangrijkste is dat een *kwaliteitshandvest wordt geformuleerd waaraan de gemeenteraad zich verplicht. In een kwaliteitshandvest staan de doelstellingen van de gemeentelijke organisatie aangegeven, de rechten van de individuele burger en de verwachtingen die de burger van de overheid mag hebben.

De gemeenteraad beseft dat haar eigen handelen ook ter discussie staat. Daar mag een andere attitude verwacht worden, die gericht is op het besturen van de gemeente op hoofdlijnen. Kaders stellen en op hoofdlijnen besturen met respect voor politiek relevante details. Niet passief wachten waar het college en de organisatie mee komt maar actief de agenda voor Ommen mee vorm geven.
Wat wil men bereiken? Wat gaat de gemeente daarvoor doen? Wat mag dat kosten?
Dat zijn de uitgangspunten van een gemeenteraad die kaders aan geeft.
De gemeenteraad moet daarvoor ook goed monitoren en regelmatig bijpraten over de gang van zaken. De gemeenteraad stelt de volgende uitgangspunten vast om concreet de andere bestuursstijl vorm te geven;

1. Voor het duurzaam organiseren van betrokkenheid van bewoners bij hun gemeente, en daarmee een sociale herovering door inwoners, is feitelijk een cultuuromslag nodig. Dat vraagt van de lokale democratie dat ze zich vernieuwt. Er is een sterk accent nodig op de vraaglogica van de bewoners. De Raad kiest voor een evenwichtig dualisme, waarin ze prioriteiten afweegt en toezicht houdt, en het College van B&W dat in de praktijk met bewoners en partners in de stad inkleurt. Raad en College moeten ‘de gemeente’ begrijpen en openstaan voor initiatieven vanuit de gemeente. *Vernieuwing van de lokale democratie vraagt aanpassing van de werkwijze en betrokkenheid van de gemeentelijke politieke en ambtelijke bemoeienis.
   
   
2. Ze verleidt en ondersteunt bewoners, zodat ze zelf een grotere verantwoordelijkheid kunnen en willen dragen voor de eigen gemeente (en de eigen samenleving). Benut de potenties van bewoners. Kies voor een lerende samenleving waarbij, door te bouwen op de kennis van in de lokale samenleving, alledaagse leefbaarheid-vraagstukken beter kunnen worden opgelost. De eigen samenleving vormt daarmee een fundament voor sociaal vertrouwen. Voorbeelden voor zo’n aanpak. Één op één gesprekken, een groot (buurt)evenement, buurtschouwen, bewoners de goede en slechte plekken laten fotograferen, informele ontmoetingen in bepaalde verbanden, bewoners laten schetsen aan door hen gewenste veranderingen in hun gemeente of buurt…etc.
   
   
3. Ze neemt genoeg tijd voor analyse, en laat vooral de bewoners aan het woord over hun wijk en hun gemeente, en de kansen en problemen die zij er zien. Zorg voor optimale communicatie in de vorm van nieuwsbrieven, inloopbijeenkomsten, bijeenkomsten in dorpen, een digitaal loket etc. Organiseer veel ‘toevallige’ ontmoetingen ten behoeve van zo’n proces. Achterhaal waar de ‘onmacht’ van individuen uit bestaat. (Waarom mensen wel zien dat er iets moet gebeuren, maar er zelf niet meer aan kunnen of durven beginnen). Dit leidt tot een veel genuanceerder beeld over ‘de staat van de gemeente’ en voorstellen om zaken te veranderen. Zorg dat de officiële overlegpartners (dorpsraden etc.) zich verantwoordelijk maken voor het bewaken van het goede verloop van processen om bewoners te betrekken t.b.v. de uitvoering van het verander-programma.
   
   
4. Ze zet vanaf het begin in op zichtbaar investeren op relatief kleine zaken, Leefbaarheidsproblemen die door bewoners zijn aangedragen worden ondersteund, ook als die niet tot de kerntaken behoren. Daarmee maakt de gemeente zichtbaar dat het ‘je er mee bemoeien’ er toe doet. Voorbeelden van zo’n aanpak zijn; kleine budgetten beschikbaar stellen voor daadwerkelijk investeren op bewonersinitiatieven, geef wijk- cq dorpsaandelen uit waar betrokenen zeggenschap over hebben als ze een proces goed organiseren etc.
   
   
5. Ze formuleert met bewoners het gemeentelijk ‘Veranderprogramma’. Dit moet leiden tot het vaststellen van gemeenschappelijke dragers en de strategische doelstellingen voor een mogelijke aanpak. Bepaal de programmatische, ruimtelijke en financiële kaders, en toets die aan regelgeving en duurzaamheids eisen. Borg de steun van belanghebbenden door het programma opnieuw mee te laten vaststellen door betrokken bewoners.
   
   
6. Ze selecteert de partners in de gemeente die nodig zijn voor een effectieve uitvoering. De gemeente is vooral regisseur en facilitator. Zoek een organisatievorm die het mogelijk maakt om processen dicht bij mensen te organiseren. Zorg voor een heldere éénduidige aansturing die beïnvloeding door de samenleving mogelijk maakt. Leg de uitgangspunten voor samenwerking vast in contracten.
   
   
7. Ze selecteert medewerkers en projectmanagers op competenties die voor bovengeschetste werkwijze nodig zijn. Zorg voor aanvullende training op competenties Zorg daarbij wel voor commitment voor wat betreft uitgangspunten, aanpak en budgetten.
   
   
8. Kiest er voor om duurzaam en meer dynamisch de gemeente te beheren. Jaarlijks wordt op basis van de veiligheidsmonitor van de politie en een uit te voeren leefbaarheidmonitor, door de gemeenteraad gesproken over de ontwikkeling van Ommen, samen met bewoners.

Ontwikkelingsvisie Ommen en de lopende grote projecten.

De gemeenteraad heeft de afgelopen jaren een aantal ingrijpende ontwikkelingen in gang gezet. De plannen voor de rondweg N34, het plan de Drieslag en de Centrumvisie. Deze hebben veel onrust veroorzaakt binnen de gemeenschap van Ommen. Vastgesteld moet worden dat inwoners zich onvoldoende betrokken voelen bij de ontwikkelingen, en daar te weinig echt invloed op uit konden oefenen. De gemeenteraad wil alsnog dat een proces wordt georganiseerd waarbij in kaart gebracht wordt waar kansen en bedreigingen voor Ommen liggen. Het gaat er om enige stappen terug te zetten in het gelopen proces. De inwoners moeten mee praten en meebeleven welke ontwikkelingsvisie voor de lange termijn basis is voor uit te voeren projecten. Er wordt een (interactief) proces vorm gegeven waarbij een aantal ontwikkelingsmogelijkheden (en de kansen er van) getoetst worden aan de bedreigingen die zich ook voor doen. Daarbij is het referentiekader dat verwoord is in de Toekomstvisie 2010 startpunt. Basis voor deze discussie zijn de scenario’s die al eerder zijn besproken en uitgemond zijn in de nota “Op weg naar de toekomstvisie 2010”.
Het college van B&W maakt zich voor dit proces als team verantwoordelijk. Dit maatschappelijke debat moet leiden tot mogelijke bij- en vaststelling van de ontwikkelingsvisie voor de komende jaren. Geïnspireerd door die inbreng kunnen de lopende projecten rondweg N 34, project de Drieslag en het Centrumplan opnieuw getoetst worden. De gemeenteraad creëert daarmee ruimte voor mogelijke aanpassingen op onderdelen van deze plannen. Voor zover gewenst / nodig worden alternatieven globaal in beeld gebracht.

Vernieuwing lokale democratie en verandering bestuurscultuur.

1. Door de gemeenteraad wordt een speciale commissie bestuurlijke vernieuwing verantwoordelijk gemaakt voor de implementatie van de aanbevelingen uit de nota “Op zoek naar een efficiënte structuur en effectieve cultuur’, van februari 2006. Veranderingsvoorstellen t.b.v. de werkwijze van de gemeenteraad waaronder de eigen vergadercultuur en –structuur, en de wijze van aansturing van B&W en ambtelijke organisatie, moeten binnen een jaar worden geconcretiseerd. De inrichting van de raadszaal zal aangepast worden aan de andere positie en werkwijze van de gemeenteraad en de leden van het college van B&W.
   
   
2. De huidige griffier zal vrijgemaakt worden van zijn ambtelijke functie en  full-time beschikbaar zijn om de benodigde inzet voor deze operatie te kunnen leveren. Zonodig zal enige externe (administratieve) ondersteuning worden georganiseerd.
   
   
3. In het uitvoeringsprogramma van het college van B&W zal de gemeentesecretaris opdracht krijgen om binnen drie maanden met een uitgewerkt plan van aanpak te komen, om aanpassingen van de werkwijze van de ambtelijke organisatie vorm te geven. Doelstelling van de omslag is dat de organisatie open staat voor beïnvloeding door de samenleving van Ommen. Dat betekent dat betrokkenheid van burgers organiseren vanzelfsprekend is, dat met inbreng van burgers respectvol wordt omgegaan en dat daarover verantwoording wordt afgelegd. Het college legt een pakket concrete acties voor aan de raad Elke drie maanden wordt door het college aan de gemeenteraad gerapporteerd, en bespreekt de raad de voortgang, van de in gang gezette vernieuwing van de ambtelijke cultuur. Een ambtelijke cultuur veranderen is niet gemakkelijk. In wezen moet een andere attitude bij bestuur en ambtelijk management worden ontwikkeld, en een organisatievorm die past bij bovenstaande uitgangspunten.

Overige programmapunten.

1. De gemeenteraad wil meer initiatieven mogelijk maken die bijdragen aan een aantrekkelijker Ommen. Een toeristische toppositie vraagt dat medewerking wordt verleend aan activiteiten die voor verlevendiging zorgen gedurende 7 dagen per week, zeker in het toeristenseizoen. Aanvragen voor initiatieven zullen in principe positief worden beoordeeld.
   
   
2. De gemeenteraad wil een beleidsplan voor Onderwijshuisvesting vaststellen. De gemeente Ommen ontwikkelt samen met haar partners een integrale visie op het onderwijshuisvestingsbeleid in Ommen. Basis is verder de recent gehouden inventarisatie van de leegstand bij de verschillende schoolgebouwen. Ook de mogelijke verplaatsing van de Dennenkampschool, het Kompas en de Julianaschool naar een nieuw te bouwen schoolgebouw i.h.k.v. de ‘Brede School’, en de huisvestingsproblemen bij de Boschlustsschool zijn onderdeel van de studie. Hierbij is ook aan de orde de relatie met ontwikkelingen rond de Wet Maatschappelijke Ondersteuning. (WMO). Een visieontwikkeling rond de ‘Brede School’ waarbij uitgegaan wordt van meer multifunctionele inzet van accommodaties voor onderwijs, welzijn en zorg is dan nadrukkelijk onderdeel van deze visieontwikkeling.De gemeenteraad maakt een keuze uit een aantal mogelijke scenario’s. De besluitvorming hierover vindt zo mogelijk in oktober 2006  plaats bij de vaststelling van het programma Onderwijshuisvesting  2007.
   
   
3. De gemeenteraad van Ommen wil een volwaardige HAVO-VWO opleiding in Ommen. Om de inwoners van Ommen beter te faciliteren ambieert de gemeenteraad van Ommen een volwaardige opleiding HAVO/VWO binnen haar gemeentegrenzen.Er worden initiatieven opgezet  met mogelijke partners in de regio, om een dergelijk onderwijsaanbod in Ommen te realiseren. Het college van B&W  onderneemt op korte termijn stappen om met de directie van het Vechtdal College hiertoe plannen te ontwikkelen. Elk kwartaal zal de gemeenteraad geïnformeerd worden over de voortgang.
   
   
4. De gemeenteraad wil dat initiatieven worden ondernomen om ten behoeve van jongeren in Ommen specifieke (welzijn)voorzieningen aan te bieden. Concreet gaat het daarbij om een aanbod aan voorzieningen in de weekends. Ook wil de gemeenteraad een budget beschikbaar hebben om in te zetten op initiatieven van de doelgroep zelf.
   De gemeenteraad wil nieuwe kaders formuleren voor de Ruimtelijke Ordening met als doel onnodige regelgeving en ambtelijke bemoeienis terug te dringen. Het college zal binnen drie maanden een startnotitie voorleggen, op basis waarvan de gemeenteraad met partners in de stad discussie kan voeren om te komen tot duidelijk beleid, ook voor lopende bestemmingsplanprocedures.
   
   
5. De gemeenteraad van Ommen wil duurzaamheidsbeleid ontwikkelen vanuit haar verantwoordelijkheid voor natuurbehoud. Alternatieve vormen van energieopwekking en energiebesparingsbeleid worden op hun toepassing onderzocht. Het opwekken van energie door middel van windmolens wordt in Ommen niet toegestaan vanwege de aantasting van de beeldkwaliteit.
   
   
6. De gemeenteraad van Ommen wil nog dit voorjaar concrete uitwerking geven aan een Plan van Aanpak voor de renovatie van het openlucht zwembad op de Vechtoever.
   
   
7. De gemeenteraad van Ommen wil dat initiatieven worden ondernomen die gericht zijn op het realiseren van een polikliniek/huisartsenpost in Ommen.
   
   
8. De gemeenteraad van Ommen wil dat in de planvorming voor de huisvesting van brandweer en ambulancedienst (samen met de gemeentewerf) ook de huisvesting van de politie wordt betrokken.